Sosyal Medyada Hakaret Suçu ve Cezası

Sosyal medya paylaşımlarının hukuki sonucu olmadığı yönündeki yaygın kanı doğru değildir. Bir kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil veya olgu isnadı ya da sövme, Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesinde düzenlenen hakaret suçunu oluşturur.

Ceza ne kadardır?

Hakaretin temel cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suçun:

• Alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir oranında artırılır. Herkese açık bir hesaptan yapılan paylaşım, yorum veya açık grup mesajı uygulamada aleni kabul edilir.
• Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi hâlinde ceza alt sınırı bir yıldan az olamaz.
• Dinî, siyasî, sosyal, felsefî inanç veya kanaatlerini açıklamasından ya da mensup olduğu dinin buyruklarına uymasından dolayı işlenmesi hâlinde de artırım uygulanır.

Mağdurun yüzüne karşı olmayan hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi aranır; sosyal medya paylaşımları bu koşulu çoğunlukla karşılar.

Eleştiri ile hakaret arasındaki sınır

Sert, rahatsız edici ve abartılı ifadeler her zaman suç değildir. İfade özgürlüğü kapsamında kalan ağır eleştiri ile kişiyi küçük düşürmeye yönelik sövme ayrımı, sözlerin bağlamı, tarafların konumu ve kullanılan üslup birlikte değerlendirilerek yapılır. Somut bir olguya dayanan iddialar bakımından ayrıca iftira suçu gündeme gelebilir.

Şikâyet süresi

Hakaret, kural olarak şikâyete bağlı bir suçtur (kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi hâli hariç). Fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir. Bu süre hak düşürücüdür; geçirilmesi hâlinde soruşturma yapılamaz.

Uzlaştırma

Hakaret suçu uzlaştırma kapsamındadır. Soruşturma aşamasında taraflara uzlaşma teklif edilir; uzlaşma sağlanırsa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Uzlaşmanın kabul edilmemesi halinde dosya yargılama aşamasına geçer.

Delil tespiti ve içerik kaldırma

Sosyal medyada içerik hızla silinebildiği için delilin korunması kritik önemdedir:

• Paylaşımın tarih, saat ve hesap adresini gösterecek şekilde ekran görüntüsü alınması,
• Mümkünse noter tespiti ya da sulh ceza hâkimliğinden delil tespiti istenmesi,
• Kişilik hakları ihlal ediliyorsa 5651 sayılı Kanun uyarınca sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebinde bulunulması.

Anonim hesaplarda fail, IP kayıtları üzerinden yürütülen soruşturmayla tespit edilebilir. Ayrıca kişilik hakkı ihlali nedeniyle ceza yargılamasından bağımsız olarak manevi tazminat davası açılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her uyuşmazlık kendi somut koşullarına göre değerlendirilir.